O FUNDACJI

Le droit des artistes de s’exprimer librement est menacé partout dans le mande. L’art a un pouvoir extraordinaire d’exprimer la résistance et la rébellion, la protestation et l’espoir. Il apport une contribution, essentielle à toutes les démocraties prospères.

Prawo artystów do wolności twórczej jest zagrożone na całym świecie. Sztuka posiada wspaniałą władzę do wyrażania oporu i buntu, protestów i nadziei. Sztuka niesie istotny wkład we wszystkich kwitnących demokracjach.

-DEEYAH KHAN
Ambassadrice de bonne volonté
De l’UNESCO pour la liberté artistique
Et la créativité

Prawo do wolności twórczej jako niezbędnego elementu państwa demokratycznego w różnych okresach naszej historii było często ograniczane. Szczególnie boleśnie ten brak wolności artystycznej przeżywali młodzi twórcy, którzy po bolesnych latach II Wojny Światowej musieli zmierzyć się z ograniczeniami narzuconymi przez reżim nowo powstałego państwa polskiego.

Przez ponad 10 lat (od 1945 do 1955 roku) władza narzucała artystom nie tylko tematykę dzieł, ale również metodę ich realizacji. Dla wszechobecnej partii robotniczej sztuka miała nieść określone przesłanie ideologiczne, a artyści poprzez swoje prace mieli stać się aktywnymi uczestnikami przemian społeczno-politycznych. Wielu twórców, z różnych powodów, poddało się i aktywnie uczestniczyło w procesie budowy nowej świadomości Pana Cogito. Inni znajdowali ukojenie, uciekając w przebrzmiały już w tym okresie koloryzm, będący dla wielu wspomnieniem utraconego raju.

W tym niezwykle trudnym czasie czworo malarzy (Janina (Janka) Jasińska, Marek Oberländer, Jacek Sienicki, Jan Dziędziora), postanowiło zawalczyć o marzenia powrotu do wolności twórczej i nieograniczonego ideologicznymi ramami myślenia, a ich odwaga i bezkompromisowość stały się motywacją do zorganizowania wystawy ukazującej aspiracje młodego pokolenia do życia i tworzenia bez nadzoru politycznego. Dla tej czwórki, a później także innych artystów, którzy aktywnie włączyli się w organizację tej manifestacji, najważniejszym celem było dokonanie przełomu w sposobie myślenia o funkcji sztuki w nowej rzeczywistości oraz poddanie krytyce postawy moralnej twórców starszego pokolenia. Problem wolności wyboru formy oraz treści dzieła sztuki stał się jednym z podstawowych tematów debat młodych artystów.

Przeniesienie całego wysiłku twórczego na poszukiwanie jak najbardziej osobistych form wyrazu oraz poszukiwanie nowej tematyki dzieł stworzyły przestrzeń, w której mogła zaistnieć nadzieja na powstanie prac bardziej kreatywnych, osobistych, a co najważniejsze — wolnych.

Organizacja w Warszawie w 1955 roku V Światowego Festiwalu Młodzieży i Studentów stworzyła idealny kadr dla wystawy, która stała się wyzwaniem nie tylko dla panującego w sztukach realizmu socjalistycznego czy akademickiego koloryzmu, ale przyjęła formę pierwszej odważnej manifestacji twórców przeciwko istniejącej sytuacji społeczno-politycznej. Wystawa, pomimo wielu dziwnych wydarzeń, odbyła się w budynku dawnego Arsenałuw Warszawie. W przeciągu kilku dni stała się nie tylko wydarzeniem kulturowym, ale także społeczno-politycznym, nabierając wymiaru symbolu odwagi młodych Polaków próbujących przełamać bariery stworzone przez władze partii robotniczej. Po raz pierwszy od zakończenia II Wojny Światowej młodzi twórcy poczuli zapach wolności, a jednym z rezultatów tego wydarzenia było uwolnienie artystów od konieczności tworzenia w konwencji realizmu socjalistycznego. Narodziła się nadzieja na życie bez strachu i radowanie się z możliwości tworzenia bez kontroli władz.

W roku 2018 z inicjatywy Wojciecha Konrada Luterka — świadka procesu tworzenia wystawy w Arsenale — oraz Muzeum Lubuskiego w Gorzowie Wielkopolskim, w którym od 1977 roku gromadzone są prace artystów uczestniczących w tym legendarnym przedsięwzięciu, została utworzona Fundacja „ARSENAŁ 55”, która za główne cele postawiła sobie: kultywowanie pamięci o bezkompromisowych artystach z lat panowania reżimu autorytarnego, promowanie tworzących współcześnie artystów plastyków, którzy w swoich bezkompromisowych dziełach, wolnych od nacisków politycznych, wyróżniają się wysokim poziomem artystycznym oraz propagowanie szeroko rozumianej wolności twórczej.